محمد رضا لطفي، آهنگساز ، رديفدان و نوازنده نامدار تار و سهتار در نوشتهاي ،تحليلي از وضعيت توليد و هزينههاي موسيقي در سال 87 داده است كه بخشهاي مهم آن را با اندكي تلخيص ميآوريم.
محمد رضا لطفي پيش از اين هم در بروشور آلبومي كه از سوي موسسه آواي شيدا در اوايل امسال منتشر شده بود به وضعيت ناگوار اقتصادي در حوزه موسيقي اشاره كرده بود ) .انتقاد لطفي از وضعيت توليد و پخش موسيقي (و اين بار البته تفضيلي تر در بولتن شماره هفت داخلي موسسه آواي شيدا با آمار و ارقام به نقد اين وضعيت پرداخته است .
هزينه برپايي كنسرت در ايران دوبرابر ديگر نقاط دنياست.
توليد هر كشور در هر زمينه، متكي به نيروهاي مولدهي آن است،چه در عرصه مادي و چه در عرصه معنوي و همواره توليدات مادي زمينهساز توليدات معنوي نيز هست و اين اتفاق زماني رخ ميدهد كه روابط اقتصادي در امر توليد شفاف بوده و فساد روابط مالي وجود نداشته باشد، در غير اين صورت منجر به پرورش نسلهايي ميشود كه سودجويي ناسالم را تجربه كردهاند و در نهايت تمدن كشور فرو ميپاشد بدون اين كه دشمني از خارج در كار باشد .
در كشور ما ايران و در بيشتر عرصهها توليدات مادي به رشد توليدات معنوي نميانجامد.اگرچه برنامههاي نسبتا زيادي در حوزهي هنر رخ ميدهد، اما بيشتر آنها فرمايشي و سودجويانه بوده و در نتيجه، آثاري كه نقش هدايت كنندهي روح اجتماعي را داشته باشد زايش نمييابد. براي بيشتر روشن شدن اين موضوع بايد به آمار توليدات موسيقي امسال توجه نماييم .
در تهران اگرچه چند ميليون فروشگاه در انواع مختلف وجود دارد، اما شركتهاي توليد كننده موسيقي جدي هنري انگشت شمار است. شايد به جرات بتوان گفت 6 عدد!شما ميتوانيد اين رقم را باور كنيد؟هرگز!اما اين واقعيت دارد. تازه در ميان اين شركتها، بعضي براي توليد موسيقي ايراني سرمايهگزاري نميكنند، و بيشتر آنها توليد كنندگان كارهاي گذشته هستند كه بيشتر تكثير ميكنند تا توليد. با اين حال كل توليدات اين چند شركت به دهها اثر نميرسد. اگر فرض را بر اين بگذاريم كه علاقهمندان به موسيقي ايراني پانصد هزار نفر باشند كه البته بيشتر هستند، نگاه كنيد كه چه فاجعهاي رخ ميدهد!ده تا بيست اثر شنيداري براي نيم ميليون نفر .
در حوزه موسيقي پاپ توليد و مشاركت افزونتر است، اما كپيهاي غيرمجاز از اينترنت كه به وسيله شبكههاي داخلي سوداگران شكل سازماني يافته ، سبب شدهاست تا سرمايهگزاران پاپ هم نگران شوند.در سالي كه گذشت بيشتر اين گروهها از كار كنارهگيري كرده و سرمايههاي خودشان را صرف خريد و فروش زمين و آپارتمان نموده و يا با سود 20 درصد نزول بانكها سر ميكنند .
قيمتهاي تكثير بسيار بالاست و جا دارد بگويم كه توليد يك سي دي موسيقي حتي در دبي و تركيه و آذربايجان با يك سوم قيمت ايران انجام ميشود.در آمريكا توليد يك سي دي با چاپ چهار رنگ با حدود پنجاه سنت ، يعني كمتر از پانصد تومان انجام ميشود، در حالي كه در ايران اين رقم بسيار بيشتر است.تازه ما(موسسات توليدي موسيقي ) نميتوانيم كمتر از هزار عدد سفارش داشته باشيم. براي مثال اگر ما به تكثير 5 هزار عددي نياز داشته باشيم ، بايد ده هزار عدد سفارش دهيم در صورتيكه فروش هر يك ا زكارهاي ما مشابه نبوده و انبوهي كالاي اضافه در انبار ما باقي ميماند و اينگونه بخش عمدهاي ا زسرمايه ما خاك ميخورد .
كنسرتهاي ايراني
قيمت سالنهاي كنسرت به شرح زير است .رقمها براي يك شب اجراست .
- سالن وزارت كشور 30 هزار دلار(30 ميليون تومان) براي يك شب(سه هزار صندلي )
- سالن برج ميلاد،20 هزار دلار(20 ميليون تومان)(1859 صندلي )
- سالن كاخ نياوران،24هزار دلار(24 ميليون تومان)(سه هزار صندلي )
- سالن سعدآباد، 20 هزار دلار همراه با سيستم صوتي و صندلي(5 هزار نفر )
- تالار وحدت هر شب 12 هزار دلار با سرويسهاي لازم .
در اكثر كنسرتها هزينههاي جانبي هم به موارد بالا اضافه ميشود. در آخرين برآورد مالي مدير كنسرت اينجانب، براي دو شب كنسرت تالار كشور 80 هزار دلار بودجه مصرف شده است! كجا ميشود شكايت يا حداقل درد دل نمود. آيا رواست دولت از سالنهايي كه با بودجه ملت ساخته شده تا اين اندازه پول دريافت كند؟
مردم هم آگاهي چنداني ندارند و گمان ميكنند كه دوش كنسرت براي هنرمندان و صدها ميليون تومان درآمد دارد. در حالي كه با هزينههاي ذكر شده در بالا،عوامل موسيقي شايد ده درصد از درآمد را كه اندك است دريافت كنند .
اگر نگارنده به تنهايي يك شب كنسرت برگزار برگزار كنم دهها برابر درآمد خواهم داشت تا با گروه بزرگ كنسرت برگزار كنم، اما من به عنوان هنرمند و مسئول آؤاي شيدا، سوبسيد ميدهم با وجود اين، حكومت ما ،به خصوص دولت، جيب مردم را خالي ميكند.اگر پول مخارج كنسرت نجومي نباشد يك بليط سيهزار توماني از مرز 15 هزار تومان بالا نميرود. ما كار ميكنيم و با زحمت تمرين ميكنيم ، ميسازيم و رياضت ميكشيم و از هفت خان رستم هم بايد بگذريم،اما تنها براي سالنهاي آنها و فروشبوفههايآنها ايجاد درآمد ميكنيم. اينجانب بيش از 400 كنسرت در كشورهاي مختلف دادهام ؛ هزينه بهاي بزرگترين سالنهاي دنيا با سرويس كامل به نصف اين قيمت نميرسد !
استاد محمدرضا لطفي،آهنگساز، رديفدان و نوازنده تار و سهتار
